الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
371
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
امير زاهد شرف الدّين عمر بن اسكندر شيخ منتجب الدّين در فهرست مىنويسد : وى فقيهى متعبّد و پارسا بوده است . عمر بن محمد وى از مشايخ شيخ مفيد و امثال اوست و بهطورى كه از مجالس شيخ مفيد و امالى شيخ طوسى استفاده مىشود ، وى از على بن عباس روايت مىكرده و از دانشوران بزرگوار خاصه است . حقيقت امر از نظر من اين است كه وى همان عمر بن محمد بن عمر بن محمد بن سليم بن براء بن سيّار تميمى بغدادى است كه پدرش ابو بكر قاضى ، معروف به جعابى است و فرزند او كه به ابن جعابى معروف بوده استاد شيخ مفيد مىباشد . و پدرش محمد بن سليم كه معروف به جعابى بوده از مشايخ مفيد و همطرازان او مىباشد و بهطورى كه در باب ميم خواهيم گفت از مشايخ صدوق و تلّعكبرى است « * » .
--> ( * ) تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 26 مىنويسد : ابو بكر محمد بن عمر بن محمد بن سالم تميمى در ماه صفر سال 284 ه . ق متولد شده و داورى موصل را عهدهدار مىشده و به ابن جعابى شهرت دارد و از گروه بسيارى از محدثان روايت مىكرده و به صحبت عباس بن عقده رسيده و تأليفات زيادى در ابواب و شيوخ و تواريخ داشته و در يكى از كوچههاى بصره مىزيسته و در مذهب تشيع معروف بوده . دارقطنى و ابو نعيم اصفهانى و ديگران از وى روايت كردهاند و در حفظ حديث به پايهاى بوده كه محدثان را متحير مىساخته از خود او نقل شده : در محل رقه دو صندوق كتاب داشتم كه آنها را نزد مردى به امانت گذارده بودم به غلامم دستور دادم تا آنها را نزد من بياورد غلام بازگشت و اظهار داشت همگى آنها سوخته و نابود شدهاند . گفتم اندوهناك مباش در ميان آنها دويست هزار حديث بود كه همگى آنها را با سند و متن در خاطر دارم در آخر عمر هيچ محدثى از نظر مراتب حديثى به پايه او نمىرسيد بلكه در اين خصوص در دنيا همتائى نداشت و بسيارى از مطالب ديگر كه دربارهء او ايراد كرده تا آنجا كه نوشته است ابن جعابى در ماه رجب سال 355 هجرى در بغداد درگذشت و در جامع منصور بر جنازه او نماز گزاردند و در مقابر قريش مدفون گرديد . در الكنى و الالقاب ، ج 1 ، ص 234 مىنويسد : جعابى از حفاظ حديث و اجلاء اهل علم بود و شيخ مفيد و تلعكبرى از وى روايت كردهاند و پس از نقل آثار او مىنويسد جعابى به كسر جيم به كسى مىگويند كه سازنده تركش يا تيردان باشد - م .